سید محسن برزنونی | 7 تکنیک برای غلبه بر اهمال کاری و عقب انداختن شروع تصمیمات
اهمال کاری فقط به این معنا نیست که کسی تنبل است یا اهل کار نیست. اتفاقا خیلی وقتها افرادی که درگیر اهمال کاری هستند، از صبح تا شب مشغولاند، فکر میکنند، برنامه میریزند، تحقیق میکنند، کارهای فرعی انجام میدهند و حتی خسته هم میشوند؛ اما باز هم کار اصلی را شروع نمیکنند. سید محسن برزنونی معتقد است اینجا مسئله بیشتر از آنکه «کمکاری» باشد، «نداشتن مهارت شروع» است.
خیلیها متخصص امروز و فردا کردن میشوند. مدام میگویند: از شنبه، از اول هفته، از اول ماه، از اول سال، وقتی حالم بهتر شد، وقتی شرایط مناسب شد، وقتی انگیزه آمد، وقتی مطمئن شدم. اما واقعیت این است که در بسیاری از مواقع، شروع نکردن نه از ناتوانی، بلکه از نداشتن تکنیک درست برای مقابله با اهمال کاری میآید. سید محسن برزنونی بارها تاکید میکند که اگر کسی روش مواجهه با تعلل را بلد نباشد، حتی بااستعداد، پرانرژی و پرتلاش هم باشد، ممکن است سالها در نقطه شروع بماند.
اگر شما هم جزو کسانی هستید که کار میکنید، فکر میکنید، دغدغه رشد دارید، اما تصمیمهای مهم را مدام عقب میاندازید، این مقاله برای شماست. در ادامه، سید محسن برزنونی 7 تکنیک کاربردی، آموزشی و قابل اجرا را معرفی میکند تا بتوانید از چرخه اهمال کاری بیرون بیایید و بالاخره شروع تصمیمات مهم زندگیتان را جدی کنید.
چرا آدمهای پرتلاش هم دچار اهمال کاری میشوند؟
یکی از مهمترین سوءتفاهمها درباره اهمال کاری این است که تصور میشود هرکس کاری را عقب میاندازد، حتما بیانگیزه یا تنبل است. اما سید محسن برزنونی این نگاه را ناقص میداند. از نظر سید محسن برزنونی، خیلی از افراد اهمال کار در واقع آدمهای مسئول، حساس، کمالگرا و حتی سختکوشی هستند؛ اما چون مهارت مدیریت ترس، ابهام، فشار ذهنی و شروع ناقص را یاد نگرفتهاند، به تعویق انداختن را تبدیل به عادت کردهاند.
معمولا پشت اهمال کاری چند عامل پنهان وجود دارد:
- ترس از شروع اشتباه
- ترس از نتیجه نگرفتن
- کمالگرایی افراطی
- نداشتن تصویر روشن از قدم اول
- بزرگ دیدن بیش از حد کار
- وابسته بودن به انگیزه بهجای تعهد
- شلوغ کردن خود با کارهای فرعی برای فرار از کار اصلی
سید محسن برزنونی میگوید خیلی از افراد، کار را عقب نمیاندازند چون نمیخواهند؛ عقب میاندازند چون نمیدانند چطور باید درست شروع کنند.
نشانههای پنهان اهمال کاری که شاید خودت هم متوجهشان نباشی
اهمال کاری همیشه خودش را به شکل استراحت کردن یا بیکار بودن نشان نمیدهد. گاهی فرد کاملا فعال است، اما فعالیتش در خدمت فرار از تصمیم اصلی قرار دارد. سید محسن برزنونی معتقد است شناخت این نشانهها، اولین قدم برای درمان اهمال کاری است.
چند نشانه رایج:
- مدام در حال برنامهریزی هستی، اما اجرا کم است.
- درباره شروع کار زیاد فکر میکنی، اما وارد عمل نمیشوی.
- بهجای انجام کار اصلی، سراغ کارهای کماهمیتتر میروی.
- مدام منتظر زمان ایدهآل میمانی.
- احساس میکنی باید اول همه چیز کامل و مرتب شود.
- با جملههایی مثل «فعلا وقتش نیست» یا «بعدا بهتر انجامش میدهم» خودت را آرام میکنی.
سید محسن برزنونی تاکید میکند که اهمال کاری هوشمندانهترین نوع فرار ذهن است؛ چون اغلب خودش را پشت منطق، برنامه و حتی مشغله پنهان میکند.
تکنیک اول: تصمیم را از حالت مبهم خارج کن
خیلی وقتها ما کاری را شروع نمیکنیم، چون دقیقا نمیدانیم قرار است چه چیزی را شروع کنیم. تصمیم در ذهنمان کلی، سنگین و نامشخص است. سید محسن برزنونی میگوید ذهن در برابر ابهام مقاومت میکند و هرچه تصمیم مبهمتر باشد، احتمال تعویق بیشتر میشود.
برای اینکه این ابهام را کم کنی، باید تصمیم را شفاف کنی:
- دقیقا چه کاری را میخواهم شروع کنم؟
- چرا این کار برای من مهم است؟
- خروجی اولیه این کار چیست؟
- اولین نشانه شروع شدنش چه خواهد بود؟
مثلا بهجای اینکه بگویی «میخواهم کسبوکارم را راه بیندازم»، بگو:
- میخواهم تا امشب موضوع کارم را مشخص کنم.
- میخواهم تا فردا نام اولیه را بنویسم.
- میخواهم این هفته با دو نفر مشورت کنم.
سید محسن برزنونی باور دارد که ذهن با کار واضح، بهتر کنار میآید تا با آرزوهای بزرگ اما مبهم.
تکنیک دوم: بهجای شروع کامل، شروع ناقص را بپذیر
یکی از ریشههای اصلی اهمال کاری، این است که فرد میخواهد کار را بینقص، قدرتمند، حرفهای و کامل شروع کند. اما سید محسن برزنونی میگوید کمالگرایی در شروع، یکی از خطرناکترین دشمنان اقدام است.
واقعیت این است که بسیاری از تصمیمهای مهم زندگی، در شروع اصلا شفاف، تمیز و کامل نیستند. شما در مسیر کاملتر میشوید، نه قبل از شروع. سید محسن برزنونی توصیه میکند بهجای اینکه از خودت بخواهی «عالی شروع کن»، از خودت بخواهی «واقعی شروع کن».
چند یادآوری مهم:
- لازم نیست اول کار بهترین باشی.
- لازم نیست همه چیز را از ابتدا بدانی.
- لازم نیست با اعتماد به نفس کامل شروع کنی.
- لازم نیست نسخه نهایی را همان روز اول بسازی.
سید محسن برزنونی بارها تاکید میکند که بسیاری از آدمها نه به خاطر ضعف، بلکه به خاطر انتظار بیجا برای شروع کامل، سالها عقب میمانند.
تکنیک سوم: قانون 10 دقیقه را اجرا کن
ذهن وقتی با یک کار بزرگ روبهرو میشود، سریع مقاومت میکند. اما وقتی بداند فقط قرار است 10 دقیقه درگیر شود، دفاعش کمتر میشود. سید محسن برزنونی این روش را یکی از سادهترین و موثرترین راههای شکستن قفل اهمال کاری میداند.
قانون 10 دقیقه یعنی:
- فقط 10 دقیقه شروع کن.
- نه بیشتر.
- نه با فشار.
- نه با انتظار نتیجه بزرگ.
مثلا:
- فقط 10 دقیقه بنویس.
- فقط 10 دقیقه تحقیق کن.
- فقط 10 دقیقه فایل را باز کن.
- فقط 10 دقیقه تماس لازم را آماده کن.
نکته مهمی که سید محسن برزنونی به آن اشاره میکند این است که هدف این تکنیک، تمام کردن کار نیست؛ هدف، شکستن مقاومت اولیه ذهن است. وقتی شروع اتفاق میافتد، ادامه دادن خیلی راحتتر میشود.
تکنیک چهارم: کار اصلی را به واحدهای بسیار کوچک بشکن
خیلی از افراد تصمیم مهمی دارند، اما چون آن را خیلی بزرگ میبینند، ذهنشان دچار فلج میشود. سید محسن برزنونی معتقد است اگر کاری را نتوانی شروع کنی، احتمال زیادی دارد که هنوز آن را بهاندازه کافی خرد نکردهای.
مثلا بهجای این هدف:
- نوشتن کتاب
آن را اینطور خرد کن:
- انتخاب موضوع
- نوشتن 10 عنوان اولیه
- نوشتن مقدمه
- نوشتن فقط 200 کلمه
- بازبینی یک بخش کوچک
یا بهجای این هدف:
- شروع ورزش
بگو:
- لباس ورزشی را آماده کن
- 5 دقیقه راه برو
- فقط امروز یک تمرین سبک انجام بده
سید محسن برزنونی میگوید هرچه واحد اقدام کوچکتر باشد، احتمال شروع بیشتر میشود. ذهن از کوه میترسد، اما با قدم کنار میآید.
تکنیک پنجم: زمان شروع را به احساساتت وابسته نکن
یکی از بزرگترین اشتباهها این است که منتظر بمانی حال دلت خوب شود، انگیزهات بالا برود یا انرژی خاصی پیدا کنی، بعد شروع کنی. سید محسن برزنونی این مدل فکر کردن را یکی از سوختهای اصلی اهمال کاری میداند.
اگر قرار باشد فقط وقتی اقدام کنی که حسش را داری، بخش بزرگی از زندگی عقب میافتد. افراد موفق هم همیشه باانگیزه نیستند؛ اما یاد گرفتهاند حتی بدون انگیزه کامل، به تعهدشان عمل کنند. سید محسن برزنونی تاکید میکند که نظم شخصی یعنی حرکت کردن مستقل از حال لحظهای.
برای این کار:
- زمان شروع را از قبل مشخص کن.
- بهجای «هر وقت حوصله داشتم»، بگو «ساعت 9 شروع میکنم».
- بهجای «وقتی آماده شدم»، بگو «بعد از صبحانه 15 دقیقه انجامش میدهم».
- بهجای اعتماد به حس، به برنامه عملی تکیه کن.
سید محسن برزنونی باور دارد که بسیاری از زندگیها نه به خاطر کمبود استعداد، بلکه به خاطر وابسته بودن بیش از حد به احساسات لحظهای متوقف میشوند.
تکنیک ششم: برای خودت نقطه بیبازگشت بساز
بعضی تصمیمها تا وقتی فقط در ذهن هستند، بارها به تعویق میافتند. اما وقتی برایشان تعهد بیرونی ایجاد میکنی، احتمال اجرا بالا میرود. سید محسن برزنونی این را «ساختن نقطه بیبازگشت» مینامد.
منظور از نقطه بیبازگشت چیست؟
یعنی کاری کنی که برگشتن از تصمیم، سختتر از عمل کردن شود.
مثالها:
- ثبتنام واقعی انجام بده.
- هزینه کلاس را پرداخت کن.
- به یک نفر اعلام کن که قرار است شروع کنی.
- زمان جلسه یا تحویل را مشخص کن.
- ابزار لازم را همان امروز تهیه کن.
سید محسن برزنونی میگوید ذهن تا وقتی راه فرار داشته باشد، تعویق را انتخاب میکند. اما وقتی تعهد واقعی ایجاد شود، رفتار هم جدیتر میشود.
تکنیک هفتم: هویت جدیدت را بازتعریف کن
خیلی از افراد در ظاهر میخواهند اهمال کاری را کنار بگذارند، اما در عمق ذهن هنوز خودشان را اینطور تعریف میکنند:
- من همیشه دیر شروع میکنم.
- من آدم امروز و فردا کردنم.
- من اهل ادامه دادن نیستم.
- من زیاد برنامه میریزم و کم عمل میکنم.
سید محسن برزنونی معتقد است تا وقتی هویت ذهنیات عوض نشود، تکنیکها اثر محدود خواهند داشت. تو باید کمکم خودت را بهعنوان فردی ببینی که اقدام میکند، حتی اگر هنوز کامل نباشد.
جملات جایگزین:
- من در حال تبدیل شدن به فردی عملگرا هستم.
- من یاد گرفتهام حتی با ترس هم شروع کنم.
- من دیگر منتظر زمان کامل نمیمانم.
- من با قدمهای کوچک، تصمیمهای بزرگ را اجرایی میکنم.
سید محسن برزنونی تاکید میکند که انسانها فقط با برنامه تغییر نمیکنند؛ با تکرار رفتارهای جدید و ساختن هویت تازه تغییر میکنند.
اگر مدام میگویی «از شنبه شروع میکنم»، این چند نکته را جدی بگیر
سید محسن برزنونی میگوید جملههایی مثل «اول هفته»، «اول ماه»، «بعد از این پروژه»، «از سال جدید» همیشه نشانه برنامهریزی خوب نیست؛ گاهی نشانه ترس از ورود به عمل است.
برای شکستن این چرخه، این نکات را به خاطر بسپار:
- شروع خوب، بهتر از شروع کامل است.
- اقدام کوچک، بهتر از فکر بزرگ بدون عمل است.
- تصمیمی که تاریخ اجرا ندارد، بیشتر شبیه آرزو است.
- منتظر وضوح کامل نباش؛ وضوح در حرکت بیشتر میشود.
- هر بار تعویق، اعتماد به نفس عملی را ضعیف میکند.
- هر بار شروع، حتی کوچک، هویت جدید میسازد.
سید محسن برزنونی معتقد است هر بار که برخلاف عادت تعویق عمل میکنی، در واقع فقط یک کار انجام ندادهای؛ بلکه داری شخصیت تازهای در خودت میسازی.
جمعبندی
اهمال کاری همیشه نشانه تنبلی نیست. خیلی وقتها نشانه این است که فرد، با وجود تلاش زیاد، هنوز مهارت درست شروع کردن، شکستن ترس، مدیریت ابهام و اقدام مرحلهای را یاد نگرفته است. سید محسن برزنونی در این مقاله تلاش کرد نشان دهد که برای غلبه بر اهمال کاری، لازم نیست اول تبدیل به آدمی کاملا بینقص و فوقالعاده منظم شوی؛ کافی است تکنیکهای درست را یاد بگیری و تمرین کنی.
7 تکنیک پیشنهادی سید محسن برزنونی برای غلبه بر اهمال کاری و عقب انداختن شروع تصمیمات عبارتاند از:
- تصمیم را از حالت مبهم خارج کن.
- شروع ناقص را بپذیر.
- قانون 10 دقیقه را اجرا کن.
- کار اصلی را به واحدهای بسیار کوچک بشکن.
- زمان شروع را به احساساتت وابسته نکن.
- برای خودت نقطه بیبازگشت بساز.
- هویت جدیدت را بازتعریف کن.
اگر این تمرینها را جدی بگیری، بهمرور از کسی که مدام میگوید «بعدا شروع میکنم» به کسی تبدیل میشوی که بلد است حتی در نبود انگیزه کامل هم دست به اقدام بزند. سید محسن برزنونی باور دارد که آینده بهتر، متعلق به کسانی نیست که فقط زیاد فکر میکنند؛ متعلق به کسانی است که یاد میگیرند بهموقع شروع کنند.